Ngày 28/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TW về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới. Trong hệ thống đô thị quốc gia, TP Hồ Chí Minh cùng Hà Nội được xác định là hai cực tăng trưởng lớn nhất cả nước, đúng vào thời điểm thành phố đang xây dựng Quy hoạch tổng thể giai đoạn 2025-2050, tầm nhìn 100 năm.
Nghị quyết 27-NQ/TW thay đổi cách tổ chức không gian phát triển
Nghị quyết 27-NQ/TW đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển vùng, từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên địa giới hành chính sang tổ chức không gian phát triển dựa trên chức năng, tiềm năng, lợi thế, điều kiện tài nguyên, môi trường và mối liên kết giữa các địa phương, các ngành và các vùng. Nghị quyết xác định phát triển vùng là một phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.
Với cách tiếp cận này, ranh giới hành chính không còn là căn cứ duy nhất để hoạch định chính sách phát triển. Thay vào đó, các địa phương được nhìn nhận trong mối quan hệ chức năng với nhau, dựa trên lợi thế tự nhiên, hạ tầng và khả năng liên kết kinh tế.
Cơ chế liên kết vùng được xác định là khâu đột phá
Nghị quyết đặt việc xây dựng cơ chế liên kết, điều phối vùng thực chất và hiệu quả là một khâu đột phá, nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong quy hoạch, đầu tư, phát triển hạ tầng, dữ liệu và phân bổ nguồn lực, đồng thời hài hòa lợi ích giữa địa phương, vùng và quốc gia. Đối với các công trình liên vùng, Nghị quyết 27 đặt ra nguyên tắc các địa phương cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi.
Nguyên tắc này được kỳ vọng giải quyết tình trạng manh mún trong đầu tư hạ tầng liên tỉnh, vốn thường bị kéo dài do thiếu cơ chế phối hợp rõ ràng giữa các địa phương liên quan.
TP Hồ Chí Minh là một trong hai cực tăng trưởng lớn nhất cả nước
Nghị quyết 27 yêu cầu tổ chức không gian phát triển theo hướng đa tầng, đa cực, liên kết đồng bộ đất liền, vùng biển, vùng trời, không gian ngầm, không gian số và các không gian phát triển mới. Các hành lang kinh tế, vùng động lực, cực tăng trưởng và đô thị động lực được xác định là những hạt nhân quan trọng để mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết quốc gia, khu vực và quốc tế.
Trong hệ thống đô thị quốc gia, Nghị quyết 27 xác định ưu tiên phát triển hai cực tăng trưởng lớn nhất đất nước là vùng đô thị Hà Nội và vùng đô thị TP Hồ Chí Minh. Mục tiêu đến năm 2045 là hình thành ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế, giữ vai trò đầu mối kết nối với mạng lưới khu vực và thế giới. TP Hồ Chí Minh cũng được xác định là một trong những hạt nhân dẫn dắt về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của cả nước.
Quy hoạch tổng thể TP Hồ Chí Minh sau sắp xếp đơn vị hành chính
Định hướng của Nghị quyết 27 có ý nghĩa đặc biệt trong thời điểm TP Hồ Chí Minh đang xây dựng Quy hoạch tổng thể thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, không gian thành phố có quy mô khoảng 6.772 km² với 168 đơn vị hành chính.
Phạm vi nghiên cứu quy hoạch không chỉ giới hạn trong địa giới hiện tại mà đặt TP Hồ Chí Minh trong mối liên hệ với các địa phương xung quanh, vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và không gian biển có liên quan. Cách tiếp cận này bám sát tinh thần liên kết vùng của Nghị quyết 27, thay vì hoạch định phát triển theo từng địa phương riêng lẻ.
Cấu trúc đô thị đa cực gắn với hạ tầng giao thông chiến lược
Một trong những định hướng đang được tập trung nghiên cứu là xây dựng cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm, trong đó các khu vực phát triển có chức năng riêng nhưng được kết nối trong một tổng thể thống nhất. Hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược gồm đường sắt đô thị, đường sắt vùng, các tuyến vành đai, cao tốc, cảng biển, sân bay, đường thủy và logistics sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình lại không gian phát triển thành phố.
Phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng và mô hình TOD cũng là giải pháp được đặt ra nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất, nâng cao khả năng tiếp cận giao thông công cộng và giảm áp lực lên khu vực trung tâm hiện hữu. Những định hướng này phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết 27 về phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ, liên vùng, tăng cường liên thông giữa giao thông, logistics và đô thị.
Khai thác không gian nhiều chiều và ứng phó biến đổi khí hậu
Quy hoạch tổng thể TP Hồ Chí Minh cũng đặt ra yêu cầu khai thác không gian phát triển theo nhiều chiều, từ mặt đất đến không gian ngầm, không gian trên cao và không gian số. Hệ thống sông, kênh rạch, mặt nước, không gian xanh và các khu vực sinh thái được chú trọng trong định hướng quy hoạch mới.
Việc nâng cao năng lực chống chịu trước biến đổi khí hậu, kiểm soát ngập, bảo vệ nguồn nước và môi trường được xem xét trong tổng thể không gian liên vùng thay vì giới hạn trong từng địa phương. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 27 khi yêu cầu kết hợp hạ tầng kỹ thuật với hạ tầng tự nhiên, tăng cường phối hợp vùng trong xử lý các vấn đề môi trường, nguồn nước và biến đổi khí hậu.
Nghị quyết 27-NQ/TW được ban hành ngày 28/8/2026 mở ra khung định hướng để TP Hồ Chí Minh tiếp tục hoàn thiện Quy hoạch tổng thể thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Với vị trí là một trong hai cực tăng trưởng lớn nhất cả nước, thành phố đang trong quá trình nghiên cứu cấu trúc đô thị đa cực gắn với hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược và không gian phát triển đa chiều.